Lotniska w Rzymie rozważają ułatwienia w EES: na co przygotować się osoby latające latem do Włoch?

Operatorzy lotnisk Fiumicino i Ciampino w Rzymie ostrzegają przed szczytem letnim, że nowy unijny biometryczny system rejestracji granic, Entry/Exit System (EES), może powodować kolejki podczas kontroli pasażerów spoza UE. Dla polskich podróżnych ważne jest rozróżnienie: posiadacze polskich lub innych paszportów UE nie są bezpośrednio dotknięci przez EES, jednak spowolnienie procesów lotniskowych w Rzymie może stanowić praktyczne ryzyko w terminalach, podczas przesiadek, w przypadku towarzyszących osób spoza UE oraz na lotach długodystansowych.

W ostatnich dniach kilka europejskich mediów podróżniczych i biznesowych doniosło, że kierownictwo Aeroporti di Roma wyraziło poważne obawy dotyczące funkcjonowania EES przed letnim szczytem ruchu. Według spółki zarządzającej lotniskami w Rzymie, w przypadku Fiumicino i mniejszego Ciampino możliwe będzie okresowe, bardziej elastyczne podejście do pełnej rejestracji biometrycznej, jeśli kolejki i przepływ pasażerów będą tego wymagać. Decyzja ta nie jest prostą kwestią komfortu lotniskowego: EES jest częścią kontroli zewnętrznych granic UE, dlatego ostateczna decyzja należy do organów państwowych.

Wiadomość ta jest szczególnie aktualna, ponieważ lipiec i sierpień są tradycyjnie jednymi z najintensywniejszych miesięcy na lotniskach w Rzymie. Fiumicino to nie tylko najważniejsza międzynarodowa brama Włoch, ale także istotny punkt przesiadkowy między Ameryką Północną, Bliskim Wschodem, Afryką a wieloma miastami Europy. Dla polskich pasażerów Rzym jest samodzielnym celem turystycznym, punktem startowym wycieczek nad morze lub po południowych Włoszech, a także opcją przesiadkową wybieraną w podróży z Budapesztu lub Wiednia. Osoby, które rezerwują loty teraz lub przygotowują się do wyjazdu, powinny oddzielić zasady od praktycznego ryzyka.

Czym jest EES i dlaczego może powodować kolejki?

Entry/Exit System to cyfrowy system wjazdu i wyjazdu z Unii Europejskiej. System rejestruje dane obywateli państw spoza UE przyjeżdżających na krótki pobyt na zewnętrznych granicach strefy Schengen: oprócz danych z dokumentu podróży, rejestrowane jest zdjęcie twarzy, odciski palców oraz miejsce i czas wjazdu i wyjazdu. Według oficjalnych informacji Komisji Europejskiej, EES będzie w pełni funkcjonować od 10 kwietnia 2026 r. na przejściach granicznych zewnętrznych państw Schengen, a dotychczasowe stemplowanie paszportów zostanie zastąpione cyfrową ewidencją.

W teorii w dłuższej perspektywie może to przynieść dokładniejszą i szybszą kontrolę granic, ponieważ system pomaga monitorować zasadę pobytu 90/180 dni, identyfikować osoby przekraczające czas pobytu oraz ograniczać nadużycia związane z dokumentami lub tożsamością. W praktyce jednak pierwsza rejestracja może zająć więcej czasu: pasażer musi podać swoje dane biometryczne, strażnik graniczny lub automat musi je zarejestrować, a system musi działać w tle. Jeśli jednocześnie przybędzie wielu pasażerów spoza UE rejestrujących się po raz pierwszy, proces ten może łatwo stać się wąskim gardłem.

Europejskie organizacje lotniskowe i linie lotnicze ostrzegały jeszcze przed pełnym wdrożeniem, że czas oczekiwania w okresach szczytowych na niektórych lotniskach może znacznie wzrosnąć. Wspólne stanowisko ACI Europe i IATA wskazało na trzy główne problemy: brak personelu do kontroli granicznej, nierozwiązane błędy w technologii automatyzacji granic oraz fakt, że aplikacja do wstępnej rejestracji Frontex nie jest szeroko stosowana przez wiele państw członkowskich. To tło wyjaśnia, dlaczego ostrzeżenie z Rzymu stało się europejską wiadomością podróżniczą, a nie tylko lokalną skargą lotniskową.

Co mówią obecnie lotniska w Rzymie?

Z najnowszych doniesień wynika, że kierownictwo Aeroporti di Roma obawia się, iż pełna rejestracja biometryczna w letniej fali ruchu nie będzie w każdej sytuacji zgodna z rzeczywistą przepustowością lotnisk. Kluczowe jest tutaj sformułowanie warunkowe: nie chodzi o to, że w Rzymie ogólnie zniesiono już kontrole EES, lecz o to, że według operatora w sytuacjach szczytowych może być konieczne elastyczne lub częściowe zawieszenie, aby nie powstały niekontrolowane zatory.

Sytuacja na Fiumicino i Ciampino jest szczególnie delikatna, ponieważ Rzym jest jednocześnie celem turystycznym, centrum religijnym i kulturalnym oraz wielką międzynarodową bramą lotniczą. Fiumicino obsługuje znaczny ruch międzykontynentalny, natomiast Ciampino jest znane głównie z pasażerów tanich linii i lotów regionalnych. Funkcje obu lotnisk są różne, ale w letnim szczycie w obu przypadkach przepływ pasażerów może pozostawiać niewielki margines na wolniejsze procesy kontroli granicznej.

Problem może pojawić się nie tylko przy pierwszym wjeździe. Celem EES jest przyspieszenie późniejszych kontroli pasażerów, którzy zostali już zarejestrowani, jednak według raportów branżowych wyjazdy z Europy nie wszędzie przebiegają bezproblemowo. Jeśli system ponownie skieruje pasażera do pełnej rejestracji, jeśli automat nie działa prawidłowo lub jeśli zbyt mało personelu pomaga w kolejce, czas oczekiwania może szybko wzrosnąć. Jest to szczególnie uciążliwe dla osób z krótkim czasem przesiadki, podróżujących na osobnych biletach lub przesiadających się na loty długodystansowe.

Kogo to dotyczy bezpośrednio, a kogo tylko pośrednio?

Dla większości obywateli Polski najważniejszą i uspokajającą informacją jest to, że EES nie jest skierowany przeciwko regularnemu przemieszczaniu się obywateli UE w strefie Schengen z paszportem lub dowodem osobistym UE. Na trasie Budapeszt-Rzym lub Wiedeń-Rzym, jeśli podróż odbywa się jako lot wewnątrz strefy Schengen, polski pasażer zazwyczaj nie trafia do kolejki rejestracyjnej EES. Dlatego nieprawidłowe jest interpretowanie tej wiadomości jako konieczności przygotowania się każdego polskiego podróżnego do biometrycznej kontroli granicznej w Rzymie.

Jednak wiele podróży jest bardziej złożonych. Jeśli w rodzinie lub grupie znajduje się obywatel brytyjski, amerykański, kanadyjski, australijski, izraelski, turecki lub inny obywatel spoza UE, EES może go dotyczyć bezpośrednio. To samo dotyczy pasażerów długodystansowych przylatujących lub wylatujących przez Rzym, którzy przesiadają się z lotu spoza Schengen na lot wewnątrz Schengen lub odwrotnie. Jeśli kolejki do kontroli granicznej będą bardzo długie, wpłynie to na funkcjonowanie całego terminala, odbiór bagaży, transfery, punkty obsługi klienta i komfort przesiadek.

Osoby latające z Budapesztu na Rzym Fiumicino lub z Wiednia na Fiumicino powinny przed wyjazdem sprawdzić, do którego terminala przylatuje lot, czy mają bagaż rejestrowany, ile czasu zostawiają na dalszą podróż oraz z jakim paszportem podróżują ich towarzysze. W przypadku aktualnych informacji o lotach na Fiumicino przydatna może być tablica przylotów i odlotów FCO online, a w przypadku Ciampino rozkład lotów CIA online może dać szybki obraz codziennego funkcjonowania.

Dlaczego jest to ważne dla polskich podróżnych?

Rzym jest łatwo dostępny z Polski i często stanowi cel krótkich wizyt miejskich. Właśnie dlatego wielu rezerwuje krótkie, dwu- lub trzydniowe wyjazdy, podczas których kilkugodzinne opóźnienie na lotnisku może zająć nieproporcjonalnie dużą część programu. W okresie letnim wielu łączy Rzym z wybrzeżem, Neapolem, Sycylią, Toskanią lub wycieczką objazdową. W takim przypadku opóźnienie na lotnisku może wpłynąć nie tylko na dotarcie do miasta, ale także na pociągi, wynajęte samochody, zameldowanie w hotelu lub wcześniej zarezerwowany transfer.

Praktycznym wnioskiem nie jest to, że należy unikać Rzymu. Raczej to, że wcześniejsze, bardzo ścisłe planowanie czasu może być teraz bardziej ryzykowne. Jeśli ktoś przyjeżdża z towarzyszem spoza UE, nie powinien automatycznie zakładać, że pół godziny po lądowaniu samolotu będzie już w pociągu lub taksówce. Jeśli kontynuuje podróż na osobnym bilecie, np. z Rzymu innym włoskim lub długodystansowym lotem, krótka przesiadka jest szczególnie narażona. Jeśli przylatuje późnym wieczorem, warto wcześniej przemyśleć, co się stanie, gdy kontrola graniczna, bagaż lub transfer potrwają dłużej niż oczekiwano.

W związku z tym w usługach lotniskowych większą wartość może mieć teraz wcześniejsze planowanie. W przypadku Fiumicino warto zapoznać się z danymi lotniska Rzym Fiumicino, dla przylatujących późno – z hotelami w pobliżu lotniska Fiumicino, a przy dłuższej trasie po Włoszech – z możliwościami wynajmu samochodu na Fiumicino. Osoby udające się do centrum miasta mogą skorzystać z opcji transferów i taksówek z Fiumicino, aby przygotować bardziej realistyczny plan czasu i kosztów.

Jak najlepiej teraz planować?

Pierwszym krokiem jest wyjaśnienie statusu paszportowego. Jako obywatel UE można spodziewać się innej kolejki i innej procedury niż w przypadku towarzysza spoza UE. Drugim krokiem jest typ lotu: przylot lub wylot wewnątrz strefy Schengen jest zazwyczaj prostszy, natomiast połączenie spoza Schengen może już oznaczać kontrolę EES. Trzecim krokiem jest zapas czasu. W letnim szczycie, zwłaszcza w weekendy i przy wieczornych przylotach, warto zaplanować luźniejszy program na pierwszy dzień i nie rezerwować nieodwołalnych biletów wstępu lub pociągów bezpośrednio po lądowaniu.

• W przypadku towarzysza spoza UE licz na dłuższą pierwszą kontrolę wjazdową, nawet jeśli celem systemu jest późniejsze przyspieszenie procesu.
• Podczas przesiadki unikaj zbyt krótkiego czasu, jeśli kolejny lot znajduje się na osobnym bilecie.
• Przed przyjazdem sprawdź aktualne informacje od linii lotniczej i lotniska, ponieważ elastyczność może różnić się w zależności od kraju i lotniska.
• Jeśli przylatujesz późno na Fiumicino, miej plan awaryjny na nocleg lub transfer, zwłaszcza z rodziną lub dużym bagażem.
• Nie myl EES z ETIAS: EES to system rejestracji granicznej, podczas gdy ETIAS będzie oddzielnym, uruchomionym później zezwoleniem na podróż dla podróżnych spoza UE zwolnionych z obowiązku wizowego.

Sygnał ostrzegawczy, a nie powód do paniki

Ostrzeżenie lotnisk w Rzymie jest ważne, ponieważ pojawia się przed letnim szczytem i wskazuje na praktyczne skutki systemu, który na papierze już w pełni działa, ale w rzeczywistości lotniskowej wciąż wymaga adaptacji. Wiadomość ta nie oznacza, że nie warto podróżować do Rzymu, ani że przy każdym locie należy spodziewać się chaosu. Istotą jest raczej to, że przy letnich podróżach w 2026 roku czas kontroli granicznej nie może być już uznany za całkowicie przewidywalny proces w tle, zwłaszcza w przypadku paszportów spoza UE.

Dla polskiego podróżnego najlepszą strategią jest dokładne rozróżnienie. Jeśli przyjeżdżasz do Rzymu z dokumentem UE na bezpośrednim locie wewnątrz strefy Schengen, EES prawdopodobnie nie będzie główną kwestią podróży. Jeśli jednak masz towarzysza spoza UE, przesiadasz się w Rzymie na lot długodystansowy lub korzystasz z Fiumicino jako bramy międzynarodowej, warto zaplanować więcej czasu, więcej elastyczności i mniej rygorystycznych rezerwacji. Rzymskie lato pozostaje atrakcyjne, ale w 2026 roku częścią dobrego planu podróży jest to, aby nie próbować rozwiązywać problemu kolejek na lotnisku po fakcie, lecz uwzględnić je już przed wylotem.